ITJHATHA YAMALUNGELO WABONGAZIMBI YESEWULA AFRIKA
ISETHULO NGONGQONGQOTJHE WOMTHETHOBULUNGISWA NOKUTHUTHUKISWA KOMTHETHOSISEKELO
Ngiyazi bonyana ubulelesi benza umonakalo omkhulu emizimbeni, eemalini nemmoyeni yabongazimbi. Nakuzakukhutjhulwa ihlelo lokurhelejwa kwabo boke abongazimbi bobulelesi, ngizimisele ukubeka iindingo zabongazimbi hlanu komsebenzi omkhulu weHlelo lobuLungiswa lokuKhandelwa kobuLelesi nokulinganisa amalungelo wabo nalawo wabasolwa. Lokhu kuzakufikelelwa ngokufezakaliswa kweTjhatha yamaLungelo waboNgazimbi.
LeTjhatha yamaLungelo waboNgazimbi ikhambisana nommoya womThetho womThethosisekelo weSewula Afrika ka-1996 kanye nokuBekwa kweKambiso esiSekelo yeHlangano yeenTjhaba eziBumbeneko ngo-1985, kezomThethobuLungiswa kiboNgazimbi bobuLelesi nokuPhaliselwa amaNdla (GA/RES/40/34). LeTjhatha ibeka umleyo wokulinganisa amalungelo wakangazimbi nomsolwa, kanye nokuqinisekisa bonyana aboNgazimbi baphathwa ngokucatjangelwa nokuhlonitjhwa kwesithunzi sabo. Iqale ukuqinisekisa bona abongazimbi bathola itjhejo elifaneleko lokulungisa umonakalo obehleleko ngokufikelela iHlelo lobuLungiswa lokuKhandelwa kobuLelesi.
Umthethomgomo wokuqinisekisa ukukhambisana nokufezakaliswa kwaleTjhatha banikeli bemisebenzi uzakwenziwa, ozakuba lirhelo lokusebenza elibopha boke abanikeli bemisebenzi. Indlela yokuphathwa kokukhambisana izakufakwa khona kuzakuqinisekiswa bona kunokuziphendulela lokha izinto nazingakhambi kuhle.
IKomitjhana yomThetho yeSewula Afrika isekambisweni yokwenza umthetho wokuhlonywa kwe-Ofisi lomThetho laboNgazimbi elizakuqalelela ukufezakaliswa kweTjhatha namanye amagadango wokunikela abongazimbi amandla.
Ngikhuthaza woke umuntu ukudlala indima yakhe ukuqinisekisa bona ukufezakaliswa kwaleTjhatha kuba yipumelelo nokuthi ifikelela umnqopho wayo.
ISIQANGULO
UmBuso weSewula Afrika woke nabasebenzeli abathintekako ekambisweni yobulungiswa khulu khulu:
Siqinisekisa
Ukuzinikela kombuso ekufezakaliseni amagadango ahloswe etjhugulukweni elingaquntukiko kwehlelo lobulungiswa ukuvikela nokuphuhlisa amalungelo wabongazimbi ngokukhambisana neembopho zeentjhabatjhaba ngaphasi kwemitlolo yamalungelo wobuntu efana nokuBekwa kweKambiso esiSekelo yeHlangano yeenTjhabatjhaba kezomThethobuLungiswa kiboNgazimbi bobuLelesi nokuPhaliselwa amaNdla neSingezelelo sokuKhandelwa nokuPheliswa kweNturhu eqaliswe kiboMma nabaNtwana ekuziBopheleleni kwe-SADC kezoBulili neTuthuko ngo-1997;
Ngekolelo
Yokobana ngokuya kokuvikelwa kokulingana kibongazimbi nabasolwa ekambisweni yobulungiswa, kuyingcenye yesibopho sakarhulumende sokuphuhlisa ukuthabelwa ngokulingana kwawo woke amalungelo nekululeko aqinisekiswa emThethwenisisekelo; nokuthi-
Ubulungiswa bamambala bungafunyanwa nayikuthi amalungelo kangazimbi newabasolwa ayatjhejwa, ayavikelwa begodu ayalinganiswa;
Kuqalwe
Umphumela omkhulu wobulelesi kibongazimbi nekghono labo lokwenzela phasi ukuthabela kwabongazimbi iinthelo zentando yenengi ukuqinisekisa ukufikelela ngokulingana ubulungiswa nokuphendula iinkambiso kungatjhejwa umhlobo, ubulili, amasiko, izinga neminye imihlobo yokuhlukana namkha ukuba sebujameni obungasi buhle;
Ngetjhejo
Lokobana iragelo phambili elikhulu elenziwe ukusukela ukuthoma kwentando yenengi esikhathini esiminyaka elitjhumi edlulileko, mayelana nokutjhugulula ihlelo lobulungiswa ukuqinisekisa ukufikelela ngokulingana ubulungiswa nokuphendula iinkambiso kungatjhejwa umhlobo, ubulili, amasiko, izinga neminye imihlobo yokuhlukana namkha ukuba sebujameni obungasi buhle;
Ngetjhejo khulu khulu
Lamagadango ahlukeneko sele afezakalisiwe njengehlangothi lokutjhugululwa kobulungiswa, ngombono wokobana kuqinisekiswe ukuqakatheka kwakangazimbi, kulinganiswe amalungelo wabo nalawo wabasolwa kanye nokwehlisa ukuhlunguphazwa kwesibili emagadangweni ahlukeneko wekambiso yobulungiswa;
Sitshwenyeke khulu
Bonyana iinkhala zisese khona mayelana nendlela yokuqakatheka okufanako kwamalungelo wakangazimbi naukaqalwa lawo wabasolwa nokuthi iinkhala ezinjalo zifaka ukuragela phambili kokuhlunguphaza kwesibili;
Ngakho samukela leTjhatha yaboNgazimbi,
Bona ibe sisekelo sokulinganisa amalungelo wabongazimbi nabasolwa kanye:
nokubeka kuhle amazinga womsebenzi angalindelwa ngungazimbi abe anikelwe abongazimbi nanyana kukunini lokha nabathintana nehlelo lobulungiswa;
nokuphelisa ukuhlunguphaza kwesibili ekambisweni yobulungiswa;
nokuqinisekisa bona abongazimbi bahlala baqakathekile ekambisweni yobulungiswa;
nokwenza ukuliliswa kwabongazimbi nayikuthi amazinga akuhlangabezwana nawo.
Ekuthintaneni kwakho nehlelo lobulungiswa amalungelo alandelako ayahlonitjhwa:
Ilungelo lokuphathwa ngokulungileko nokuhlonitjhwa kwesithunzi sakho nelungelo lokuphila ipilo ngaphandle kokuthinkanyezwa.
Unelungelo lokobana utjhejwe msinyazana ngefanelo, nangesihle, uphathwe ngehlonipho khona kuzakugcinwa isithunzi sakho nokuphila ipilo yakho ungathikanyezwa ngiwo woke amalunga womnikeli msebenzi omunye nomunye.
Amapholisa ngesikhathi sephenyisiso, abatjhutjhisi neemphathiswa zekhotho ngesikhathi sokulungiselela nangesikhathi sekambiso yokuvela ekhotho kanye nabo boke abanikeli bemisebenzi kufanele bathathe amagadango ukuphungula ukuthikanyezwa kwakho njengongazimbi, ngokukhulumisana nawe hlangana nokhunye ngelimi lakho, begodu bakhulumele nawe ngemsitheleni nakukghonekako.
Lamagadango azakukhandela bona ungazimbi azizwe ahlukunyezwa kwesibili.
Ilungelo lokunikela ilwazi
Unelungelo lokunikela ngelwazi ngesikhathi sephenyo lobulelesi nangesikhathi nawuvela ngekhotho.
Amapholisa, umtjhutjhisi nesiphathiswa sokulungiswa kokuziphatha bazakuthatha amagadango wokuqinisekisa bonyana okhunye nokhunye ukufaka isandla ofuna ukukwenza ephenyweni, ekutjhutjhisweni, nekulalelweni kokulitjalelwa kuyalalelwa godu kuyatjhejwa lokha nakuquntwa bona kghani kuragelwe phambili nephenyo namkha nokulalelwa kokulitjalelwa yibhodo.
Lelilungelo litjho ukobana ungazibandakanya (nakutlhogekako nalokha kukghonekako) eenkambisweni zobulungiswa bobulelesi, ngokukhambela ukulalelwa kwebheyili, ukusegwa komlandu, iinkambiso zokukhutjhwa kweengwebo kanye / namkha nokulalelwa kokulitjalelwa.
Kutjho bona uzakuba nethuba lokwenza istatimende esiragela phambili emapholiseni nawubona bonyana istatimende sakho sokuthoma asikapheleli; godu ungenza istatimende sokutjela ikhotho ngomphumela wobulelesi.
Ukudlula lapho ungatlola isibawo usiqalise kuSihlalo weBhodo yokuLalelwa kokuLitjalelwa bona uze ekulalelweni kokulitjalelwa nokuletha umbono otlolwe phasi.
Ilungelo lokuthola ilwazi
Unelungelo lokuthola ilwazi nokwaziswa ngamalungelo wakho kanye nayo yoke imisebenzi ekhambelanako etholakala kubanikeli bemisebenzi.
Kufanele waziswe ngendima yakho emlandwini nesikhathi esifaneleko somlandu. Ungabawa ilwazi mayelana namalanga wekhotho, iimali zabofakazi namahlelo wokuvikelwa kwabofakazi.
Godu ungabawa ukwaziswa ngobujamo bomlandu, ukobana isaphulimthetho sibotjhiwe namkha njani, sabekwa umlandu, sanikelwa ibheyili, sathweswa umlandu ngokomthetho, sabonwa umlandu begodu lapho kufaneleko, sagwetjwa.
Unelungelo ingasi kuphela lokwaziswa ngamalungelo wakho, kodwana nelokuwasebenzisa.
Godu ungathola ilwazi njengehlangothi , ubawe ihlathululo ngenye nenye into ongayizwisisiko ngelimi lakho.
Ungabawa amabanga wesiqunto esithethweko ngomlandu wakho, sokutjhutjhiswa nokungatjhutjhiswa.
Godu unelungelo lokuthola imitlolo umthetho okuvumela bona ube nayo.
Ungabawa ukuthola isaziso ngeenkambiso ongazikhambela. Godu ungabawa umtjhutjhisi azise umqatjhi wakho ngeenkambiso, ezenza ungakghoni ukuya emsebenzini.
Ilungelo lokuvikelwa
Unelungelo lokungathuselwa, lokungahlukunyezwa, lokungasatjiswa, lokungafakwa ngaphasi kwegandelelo lekohlakalo, lokungavalwa ngemali, lokungakhohlakali nelokungatlhloriswa
Nawungufakazi kufanele ubike ukuthusela okunjalo emapholiseni namkha kumtjhutjhisi omkhulu.
Amapholisa nawungakhambisana neemfuno ezithileko angenza isibawo sokobana ufakwe ngaphasi kwehlelo lokuvikelwa kwabofakazi.
Nayikuthi isibawo esinjalo siyaphumelela uzakubekwa ngaphasi kwehlelo lokuvikelwa kwabofakazi.
Nanyana uzabe uvikelwe, ngokukghonekako, kiyo yoke imihlobo yokugandelelwa bona wenze into ethileko, isibonelo, uzakuvikelwa ekutlhorisweni nekuthuselweni.
Lokhu kuzakuqinisekisa bonyana ukuphepha kwakho njengofakazi khona kungazukucajelwa ubufakazi bakho namkha kugcine ngokobana uzitsomule ngebanga lokugandelelwa.
Ilungelo litjho bona kobunye ubujamo ikhotho ingakhandela ukuvezwa kwelinye nelinye ilwazi (kufaka ukwaziwa kwakho) namkha ingayala bona ukukhamba ikhotho kwenzelwe ngemsitheleni (kusetjenziswa ikhamera). Ungabawa bemiSebenzi yokuLungiswa kokuziPhatha ukukwazisa nayikuthi isaphulamthetho sibalekile namkha sitjhidisiwe.
Ilungelo lokurhelejwa
Unelungelo lokubawa irhelebho nokufikelela (lapho kukghoneka khona) imisebenzi yezehlalakuhle, zepilo nerhelebho lezengqondo kanye nerhelebho lomthetho elikhambelana neendingo zakho.
Amapholisa azakurhelebha ngokukuhlathululela iinkambiso, akwazise ngamalungelo wakho begodu akudlulisele kubanikeli bemisebenzi abafaneleko.
Umphathi we-ofisi namkha i-ofisi elikhulu ekhotho uzakwenza kukghonakale ukutholakala kwakatologi.
Abatjhutjhisi bazakuqinisekisa bona amagadango afaneleko ayathathwa mayelana nemilandu ephathelene nezomseme, inturhu yangekhaya nokondliwa kwabentwana kanye nokobana imilandu ilalelwe emakhotho akhethekileko lapho kukghoneka khulu.
Boke abanikeli bemisebenzi mayelana nemisebenzi yabo banesibopho sokuthatha amagadango azwakalako wokutjheja abongazimbi abaneendingo ezikhethekileko bebabaphathe ngendlela enezwelo.
Ilungelo lokuliliswa
Unelungelo lokuliliswa ngokulahlekelwa namkha ngomonakalo wepahla owenzeke ngebanga lobulelesi obenziwe kuwe.
Ngelanga lokukhutjhwa kwesigwebo sommangalelwa ungabawa umtjhutjhisi enze umlayo wokuliliswa ekhotho ngokuya kweSigaba 297 nesama-300 somthetho weKambiso yobuLelesi, umThetho wenomboro 51 ka-1997. Ukulilisa kutjho inani lemali ikhotho yobulelesi eyinikela ungazimbi owonakalelwe namkha olahlekelwe yipahla, okufaka hlangana, imali ngesibanga sesenzo sobulelesi namkha sokuliswa komuntu obonwe umlandu ngokwenza umlandu.
Umtjhutjhisi uzakwazisa ngomlayo wokukulilisa kodwana umabhalana wekhotho uzakuqalana nokwenza umlayo usebenze, nokuthi ungavulela ummangalelwa umlandu wombango lokha ikhotho yobulelesi nayingakhuphi umlayo wokukulilisa kanye nalapho kungasi lula ukulinganisa ngemali umonakalo ebujameni obufana nomonakalo wezengqondo namkha ubuhlungu nokutlhaga.
Ilungelo lokubuyiselwa ipahla yakho
Unelungelo lokubuyiselwa ipahla omukwe yona ngokungasimthetho. Ukubuyiselwa ipahla kutjho lapho ikhotho, ngemva kokubeka umsolwa umlandu, ilaya isaphulimthetho ukukunikela ipahla okufunyenwe bona siyithethe ngokungasimthetho kuwe khona uzakubuyela ebujameni obewukibo ngaphambi kwesenzo sobulelesi.
Umtjhutjhisi uzakwazisa bonyana ukubuyiselwa ipahla kufaka ini begodu umabhalana wekhotho uzakurhelebha ekuthini usebenzise ilungelweli.
Sibawa ufunde amaZinga amaNcani wemiSebenzi waboNgazimbi bobuLelesi atholakala emiNyangweni yomBuso, nawufuna ilwazi elinabileko elikhambelana namalungelo ahlukeneko.
IINGHONGHOYILO
Ukukhumbula bonyana unelungelo lokunghonghoyila, ungathintana nomnyango othileko wombuso namkha umnikeli womsebenzi nawuneenghonghoyilo mayelana nomsebenzi owuthola namkha nayikuthi amalungelo wakho awatjhejwa. Nawungakaneliswa ngendlela isinghonghoyilo sakho esitjhejwe ngayo, ungathintana godu neenhlangano ezifana nalezi:
a. i-Ofisi lomVikeli womPhakathi b. amaGqwetha wamaLungelo wobuNtu c. iKomitjhana yamaLungelo wobuNtu d. Iphiko elizijameleko lobuNqophisi eliTjheja iiNghonghoyilo ngamaPholisa e. iKomitjhana yokuLingana ngokoBulili f. IBandla lokuTjhutjhiswa kwesiTjhaba g. ama-Ofisi wamaPholisa wamaDorobha amaKhulu h. umKhandlu wabaSebenzi bezePilo beSewula Afrika, namkha igqwetha elikhethwa nguwe nozazibhadelela lona.
Nawufuna ilwazi elinabileko ngekambiso yokunghonghoyila, sibawa uziqalele emtlolweni wamaZinga amaNcani wemiSebenzi yaboNgazimbi bobuLelesi. Lomtlolo utholakala kwelinye nelinye i-ofisi lombuso.
NAWUFUNA ILWAZI ELINABILEKO
Nawufuna ilwazi elinabileko mayelana nendaba enye nenye etholakala kilomtlolo, ungathintana nePhiko lobuNqophisi bezoBulili bomNyango wezobuLungiswa nokuThuthukiswa komThethosisekelo eenomborweni ezilandelako:
Umtato: 315 1670
INOMBORO YASIMAHLA: 00000000000000000000
tjheja bonyana ukusetjenziswa kwenomboro yasimahla kusazakuqinisekiswa.
UKUTHOKOZA UKUFAKA ISANDLA
Itjhatha yamaLungelo waboNgazimbi yeSewula Afrika yenziwa liPhiko lobuNqophisi bezoBulili emNyangweni wobuLungiswa nokuThuthukiswa komThethosisekelo ngokubambisana nemiNyango yezeHlalakuhle, wokuLungiswa kokuziPhatha, weFundo newezePilo, kanye neBandla lokuTjhutjhiswa kwesiTjhaba, bemiSebenzi yesiPholisa seSewula Afrika, iKomitjhana yeTjhuguluko lezomThetho eSewula Afrika, iKomitjhana yeSewula Afrika yamaLungelo wobuNtu, i-Ofisi lomVikeli womPhakathi, iPhiko elizijameleko lobuNqophisi obuTjheja iiNghonghoyilo ngamaPholisa, amalunga weKomitjhana yemiSebenzi yaboMarhastrada nobuLungiswa kanye namalunga wesiPholisa seDorhobha eliKhulu leTshwane.
UmNyango wobuLungiswa nokuThuthukiswa komThethosisekelo uthabela khulu ukufaka isandla okwenziwe ziinhlangano okungasizo zombuso ezihlukeneko neenkhungo zefundo ephakamileko kilomtlolo.
ITjhatha yamaLungelo waboNgazimbi yeSewula Afrika
